به نام خدا
نظام آموزش و پرورش کشور مصر
جمعيت
جمعيت کشور مصر طي سال 2002 بالغ بر68/494/000نفر (بيستمين كشور جهان) بوده و تراكم جمعيت 41/9نفر در كيلومترمربع ميباشد. 45% مردم كشور ساكن شهرها بوده و پر جمعيت ترين شهر آن قاهره حدود 13/5%جمعيت كشور را تشكيل ميدهد. از جمله ديگر شهرهاي پرجمعيت کشور مي توان به شهرهاي اسكندريه, جيزه, شبراءالخيمه, محلهالكبري، طنطا، پرت سعيد (بورسعيد) ، منصوره، اسيوط، زقازيق، سوئز(سويس) دمنهور، فيوم، اسماعيليه و اسوان اشاره نمود. به لحاظ توزيع سني31/6% جمعيت کشور از افراد كمتر از 14 سال، 65/5% از افراد 15 تا 59 سال و 2/9 % جمعيت نيز از افراد بالاتر از60 سال متشکل مي گردد. متوسط عمر مردان 53/6 سال و زنان 56/8 سال است. نرخ تولد 37/7 در هزار، مرگ مير 11/8 در هزار و رشد جمعيت 2/3% است. ميزان مرگ و مير كودكان نيز 101 نفر در هر هزار نوزاد ميباشد. مردم مصر عمدتاً سفيد پوست و از نژاد عرب (مصري، بدوي و نوبهأي) بوده و 93% مردم آن مسلمانند. زبان و خط رسمي و رايج کشور عربي است.
ملاحظات جغرافيايي
کشور مصر با 450/995 كيلومتر مربع وسعت (بيست و هشتمين كشور جهان) در نيمكره شمالي، نميكره شرقي، در شمال شرقي قاره آفريقا، در كنار درياهاي مديترانه و سرخ و در همسايگي كشورهاي ليبي در غرب ، سودان در جنوب و فلسطين اشغالي (اسرائيل) در شمال شرقي واقع شده است. مصر روي هم رفته سرزميني كم ارتفاع بوده و ارتفاعات آن عمدتاً در نواحي شرقي و جنوب غربي واقع شدهاند. جلگه هاي آن نيز در اطراف رود نيل و دلتاي آن قرار گرفتهاند. بيابانها قسمت اعظم کشور را پوشانده و رود نيل با (6,671 كيلومتر) مهمترين و طويلترين رود آن به شمار مي آيد. آب و هواي کشور مصر در صحراها گرم و خشك و در ساير نواحي گرم و مرطوب است. بلندترين نقطه مصر «جبل كترينه» با (2,642 متر) در صحراي سينا قراردارد.
ملاحظات سياسي
حكومت مصر جمهوري بوده و رئيس جمهور حسني مبارك و نحست وزير فواد محيالدين بوده است. قوة مقننه از يك مجلس قانون گذاري بنام مجلس خلق با 392 عضو تشكيل يافته است.
قانون اساسي موجود کشور طي سال 1971 تدوين شده است. بر اساس آخرين تقسيمات كشوري، کشور مصر از 25 فرمانداري تشكيل گرديده كه زير نظر فرماندار انتصابي رئيس جمهور اداره مي گردند. فعاليت احزاب در مصر محدوده مي باشد. از جمله مهمترين احزاب کشور مي توان به حزب دموكرات ملی (NDP)، حزب سوسيال ليبرال و حزب كمونيست كه در حال حاضر اكثر آنان غير فعال ميباشند، اشاره نمود. کشور مصر در سال 1922 استقلال يافته و روزهاي ملي آن 23ژوئيه و 6 اكتبراست. اين کشور در سال 1945 به عضويت سازمان ملل درآمده و علاوه بر آن در سازمان هاي وحدت آفريقا- سيسيدي- آكا فائو- گات- يااآ- بانك جهاني- ايكائو- ايفك- ايلو- ايمكو- ايمف- ايتو- اويا- يونسكو- يوپو-وهو- ومو– اتحاديه عرب (عضويتش معلق است)- بازار مشترك عربي- سازمان كشورهاي حوزه نيل- قرادادهاي حذف تعرفه گمركي با جامعه اقتصادي اروپا وكشورهاي غير متعهد نيز عضويت دارد.
ملاحظات اقتصادي
از جمله مهمترين صنايع كشور مي توان به صنايع نساجي، شيميايي، نفت و توليدات آن، سيمان، فلزكاري و فولادسازي، مواد غذايي و ماشين سازي اشاره نمود. گندم ، پنبه، نيشكر، برنج، خرما و ميوه جات نيز مهمترين محصولات كشاورزي كشور را تشكيل مي دهند. سرانه زمين مزروعي براي هر نفر بالغ بر 08/0% هكتار ميباشد. توليد سالانه گوشت گاو 243,000 تن، گوشت گوسفند 47,000تن و صيد ماهي 106,600تن ميباشد. ازمهمترين معادن مصر مي توان از نفت، فسفات، نمك، آهن، منگنز، سنگآهك، زغالسنگ، نقره، نيكل، تنگستن، مس و گوگرد ياد نمود. ذخاير زير زميني نفت آن بالغ بر 1/3ميليارد بشكه (1980) برآورد گرديده است. 13% نيروي كار كشور در حوزه صنايع ، 44% در بخش كشاورزي و 24% دربخش خدمات و تجارت مشغول به فعاليت مي باشند. واحد پول کشور ليره مصر (معادل100 پياستر) است كه هر يك واحد آن معادل 56/2 دلار است.
نرخ توليد ناخالص ملي در سال 1978 حدود 20ميليارد دلار بوده (در آمد سرانه 492 دلار) كه 22% آن از صنايع و معادن، 30% از كشاورزي بدست ميآيد. نرخ سالانه رشد توليد ناخالص ملي حدود 3/6% است. از جمله مهمترين محصولات وارداتي کشور مصر مي توان به گندم ، نفت، ماشين آلات صنعتي، وسائل نقليه، روغن خوراكي و اسلحه اشاره نمود كه عمدتاً از كشورهاي امريكا (18% )، آلمان غربي (11% ) ايتاليا (8% )و فرانسه (8% ) وارد ميشود. مهمترين اقلام صادراتي كشور نيز بر پنبه و كالاهاي پنبهأي، برنج، نفت خام و توليدات نفتي، روغن موتور و فسفات مشتمل مي گردد که عمدتا به كشورهاي ايتاليا (27%)،هلند (8% ) و فرانسه و آلمان غربي صادر ميشود. بنادر مهم مصر اسكندريه، پرت سعيد، مرسي مطروح (در ساحل درياي مديترانه)، سوئز (در جنوب كانال سوئز) و سفاجه ( در درياي سرخ) ميباشند.
ساختار آموزشي
آموزش پايه عبارتست از آموزش اجباري و رايگان كه براساس قانون اساسي مصر براي کليه كودكان رده هاي سني6 تا 15 سال در نظر گرفته شده است. طول اين دوره 9 سال بوده و خود بر2 مرحله مشتمل مي گردد:
مرحله اول (آموزش ابتدائي 6 ساله)
مرحله دوم (آموزش مقدماتي متوسطه 3 ساله)
سند ((مصر و قرن بيست و يكم)) که در تاريخ 1997/3/15 از سوي هيأت دولت منتشر گرديد، بر اهميت آموزش سطوح مختلف جامعه و شهروندان مصري تأكيد فراواني دارد. اين سند همچنين مبين تعهد قاطع دولت در توسعه جامع فرايند آموزش، آنچان كه بتوان در پرتو چنين سيستم آموزشي كيفيت آموزشي و دسترسي همگاني به تجارب آموزشي مفيد و ضروري جهت رفع نيازهاي فعلي و آتي آنان را تضمين نمود، از طريق سيستم آموزش نوين ميباشد. به عبارت ديگر سند مذكور بيانگر مفهوم جديدي از آموزش، بعنوان ((امنيت ملي)) است (همان مفهومي كه در سند معروف به ((مبارك و آموزش، نگاهي به آينده)) منتشره به سال1992 مورد تأكيد فراوان قرار گرفته بود)
در سند فوق الذكر، از آموزش تحت عنوان طرح ملي مصر تا پايان دهه 90 ياد مي گردد.
آموزش پيش دبستاني
سياستهاي آموزشي
از اوائل دهه 1990 مرحله آموزش پيش دبستاني در كانون توجهات مسئولان مصر قرار گرفت.
در اين رابطه سند موسوم به (مبارك و آموزش) كه به سال 1992 منتشر شد، نقطه عطف بسيار مهمي محسوب ميگردد. اين سند بر اهميت و ضرورت تعيين برخي از كلاسها در مدارس جديد به عنوان كلاس هاي آموزش پيش دبستاني تأكيد دارد. اين مرحله از آموزش در واقع مهمترين و كارسازترين مرحله زندگي كودك به شمارميرود. آنچه كه در اين رابطه از ضرورت و اهميت خاصي برخوردار است، اين است كه اين مرحله مهم و حساس بايد تحت نظارت و حمايت دولت قرار گيرد.
1 - اعطاي اولويت خاص به اجراي پروژههاي آموزشي دوران كودكي
2 - اعمال تلاش هاي مستمر و پيگير در جهت كاهش نرخ مرگ و مير كودكان به طور اعم و كاهش نرخ مرگ و مير نوزادان به طور اخص و همچنين كاهش نرخ مرگ و مير مادران
3 - انجام فعاليتهاي مستمر در جهت حفظ و تأمين زندگي مطلوب كودكان در سايه تحقق اهداف تعيين شده تا سال 2003
4 - افزايش آگاهي جامعه در ارتباط با اهميت بكارگيري فنون پيشرفته در زمينههاي مربوط به مراقبت از كودكان و خدمات بهداشتي تا رسيدن به يك زندگي بهتر براي تمامي كودكان
5 - فراهم سازي آموزش پايه براي کليه كودكان مصري و تضمين كاهش نرخ بي سوادي
6 - مشارکت متعادلانه کليه كودكان در فعاليتهاي فرهنگي - اجتماعي
7 - فراهم سازي امکان دسترسي همگاني کودکان به فعاليتهاي ورزشي در رشتههاي مناسب و تشويق به سرگرمي هاي مختلف در جهت تقويت خلاقيت کودکان
8 - ارائه خدمات مراقبتي ويژه اجتماعي، بهداشتي و روان شناختي به كودكان استثنائي
ساختار آموزشي
آموزش پيش دبستاني مربوط به كودكان رده هاي سني 4 تا 6 سال است كه قبل از ورود به دوره پايه آن را تجربه ميكنند. دوره آموزشي فوق در جهت رشد و توسعه همه جانبه و كامل كودكان مصري، ضمن توجه به تفاوت هاي فردي آنان در نظر گرفته شده است. هدف اصلي اين دوره آموزشي، آماده سازي كودكان براي پذيرش آشنائي با فعاليت منظم تحصيلي در دوره آموزش پايه است. به عبارت ديگر، مي توان گفت که دوره پيش دبستاني در کشور مصر، مقدمه و لازمه ورود به مقطع آموزش پايه است.
آموزش پيش دانشگاهي
اهداف آموزشي
وزارت آموزش و پرورش مصر با اتخاذ سياستي جديد درصدد توسعه همه جانبه آموزش در مقاطع ابتدائي، مقدماتي و متوسطه ميباشد تا بتواند در پرتو آن زمينه لازم جهت دستيابي به آيندهاي بهتر و تحقق اهداف بنيادين كنفرانس ملي را فراهم نمايد. اين اهداف كه مورد تأييد و پذيرش شورايعالي آموزش پيش دانشگاهي است ، به شرح ذيل ميباشد:
توسعه و بهبود مستمر برنامههاي آموزشي و شيوههاي آموزش در مقاطع ابتدائي به منظور برآورده سازي نيازها و ضرورتهاي نوين آموزشي و همگامي با پيشرفتهاي علمي و تكنولوژيك
2 - محدود سازي تعداد كتب آموزشي مقطع ابتدايي و به حداقل رساندن حجم و مقدار اطلاعات و مطالب آموزشي اين کتب
3 - تاکيد عميق بر فراگيري زبان مادري و خارجي، رياضيات و آموزش مذهبي
آمار و ارقام مندرج در جدول ذيل حكايت از تلاش گسترده دولت در جهت فراهم كردن زمينه دستيابي به آموزش همگاني اجباري ميكند.
آموزش معلمان
سياستهاي آموزشي
از جمله مهمترين سياستهاي آموزشي که در جهت ارتقاء سطوح آموزشي معلمان و انسجام منابع تربيتي و آموزشي آنان اتخاذ گرديده است، مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
اجراء پروژههاي زمان بندي شده در جهت ارتقاء سطح توانائيهاي معلمين ابتدائي بواسطه ارتقاء استانداردهاي موجود دانشگاهي.
گفتني است که در اين راستا، ساليانه از بالغ بر11 هزار معلم در 15كالج آموزشي ثبت نام به عمل مي آيد.
تأسيس دپارتمانهاي جديد آموزش معلمان جهت ارتقاء سطح توانائي معلمين حاضر در كالجهاي آموزشي
تأسيس كالجهاي تخصصي آموزشي جهت آموزش معلمين هنر و موسيقي
افزايش شمار برنامههاي آموزش معلمان، سازمان يافته از سوي وزارت آموزش و پرورش
تدارك آموزشهاي ويژه در خصوص ارزشيابي عملکرد معلمان توسط مركز ملي امتحانات
تدارك آموزش مستمر از راه دور از طريق كلاسهاي ويدئو-كنفرانس براي معلمين سراسر كشور
بذل توجه خاص نسبت به ارتقاء سطح فرهنگي معلمين از طريق ارائه پيشرفتهاي نوين آموزشي.
سياستهاي حمايتي
معلمين شالوده نوآفريني آموزشي، توسعه و اصلاحات در کشور مصر به شمار ميآيند. بر اين اساس ارتقاء جايگاه معلمين عامل اصلي و عمده ايجاد انگيزش و تحرك در فرايند آموزشي است. اتخاذ سياستهاي ذيل حكايت از تعهدات وزارت آموزش مصر در قبال معلمين کشور دارد:
پيشرفت و ارتقاء حرفهاي معلمين و حمايت از فعاليتها و توانائيهاي آنان
2 - حمايتهاي مالي از معلمين
3 - بذل عنايت و توجه به معضل ركورد شغلي معلمين
4 - افزايش پاداشها و مزاياي شغلي معلمين در قبال مشاركت آنان در آزمونها
5 - افزايش اعتبارات بهداشتي، اجتماعي و رفاهي و فرهنگي معلمين
آموزش معلمان در خارج از كشور
از سپتامبر سال 1993 وزارت آموزش و پرورش مصر، به اعزام گروهي از داوطلبين رشته معلمي جهت تحصيل در رشتههاي علوم، رياضيات، زبان انگليسي و زبان فرانسه به خارج از كشور مبادرت نموده است. در اين راستا، در سال 94/93 بالغ بر 339 معلم جهت گذراندن دورههاي آموزشي به خارج از كشور اعزام شدند. از آن زمان تاكنون شمار معلمين خارج رفته سال به سال رو به افزايش نهاده است، به گونهاي كه اين رقم طي سال 1999 بر 1355 نفر بالغ گرديد که نسبت به سال 94/93، 1016 نفر (معادل %9/29) افزايش داشته است. گفتني است که معلمين طي سه ماه سال (ماههاي ژانويه، آوريل و سپتامبر) به خارج اعزام شده و با همكاري و مساعدت دفاتر فرهنگي مصر مستقر در دانشگاههاي معتبر انگلستان، ايالات متحده آمريكا، فرانسه و ايرلند آموزش ميبينند.
اولويتهاي آموزشي
از جمله اهم اولويت هايي كه وزارت آموزش مصر به اجراء آنها همت گمارده است، مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1 - حمايت و دفاع از نقش معلمين بعنوان شخصي كه مستقيماً در فرايند آموزشي سهيم و دخيل بوده و صرفاً به عنوان حامل و ناقل فرهنگ و دانش فعاليت نمي نمايند.
2 - نگريستن به معلمين به عنوان شالوده شكل گيري مفهوم جامع توسعه فرايند آموزشي
3 - اشتياق و حساسيت نسبت به تجهيز معلمين به شيوههاي نوين آموزشي و ابزار و اسبابي كه سبب هم نوائي آنان با پيشرفت روز گردد.
4 - حصول اطمينان از وجود سياست آموزشي روشن و استوار در حوزه آموزش معلمين در قالب نگرش واقع بينانه به گونهاي كه تمامي جنبهها و نيازهاي آموزش معلمين را در بر گيرد.
5 - گزينش دقيق و درست و جامع معلمين
6 - تأسيس شوراي ويژه مهيا سازي و رفاه معلمين
7 - پافشاري بر اهميت و ضرورت برخورداري کليه مراكز آموزشي معلمين از پايه دانشگاهي
8 - حصول اطمينان از آموزش تخصصي تمامي معلمين در تمامي رشته هاي مختلف
9 - حصول اطمينان از انتخاب درست پرسنل آموزش در مراكز آموزش معلمين
10 - فراهم سازي مدارس آزمايشي و كارآموزي براي تمامي مراكز آموزش معلمين
11 - تدوين و پياده سازي برنامههاي كار ورزي براي معلميني که به تازگي فارغالتحصيل شده اند.
12 - تدوين نظام اعطاء مدرك به منظور تأئيد صلاحيت معلمين تازه فارغالتحصيل جهت شروع به كار
13 - راه اندازي سيستم ارتقاء پايه معلمين بر اساس آموزش مستمر و دسترسي به مدارج تخصصي
14 - راه اندازي سيستم هاي رفاه معلمين به منظور ارتقاء پايگاه اجتماعي و اقتصادي آنان
15 - راه اندازي سيستم آموزش چند رسانهاي ضمن خدمت براي معلمين به منظور ارتقاء سطح كارآمدي و تسهيل در امر دسترسي به نو آوريهاي جديد در حوزه تخصصي آنان
16 - راه اندازي سيستم آموزش از راه دور به منظور ارتقاء سطح معلمين مقطع پايه و فني و حرفهاي
17 - راه اندازي سيستم آموزشي بر اساس معيارهاي ملي و بينالمللي به گونهاي كه دسترسي به نو آوريهاي به وجود آمده در كشورهاي توسعه يافته، ميسر گرديده و معلمين به شيوههاي جديد حوزه آموزش دست يابند.
18 - فراهم سازي تسهيلات و خدمات فرهنگي براي معلمين از طريق فراهم سازي نوآوريهاي علمي و آموزشي
19 - انتشار13 كتاب تحت عنوان «چشماندازهاي حوزه آموزش» توسط مركز ملي تحقيقات و توسعه آموزشي
20 - فراهم سازي آموزش ضمن خدمت با بكارگيري امكانات جديد و نوآورانه در جهت دسترسي بهترين شيوه آموزش معلمين با تخصصهاي مختلف
21 - فراهم سازي زمينه مناسب جهت اعزام معلمين به خارج از كشور در راستاي ارتقاء سطح مهارتي معلمين از طريق به كارگيري تكنولوژهاي پيشرفته آموزشي و آشنايي معلمين با پيشرفتهاي نوين در حوزههاي آموزشي كشورهاي پيشرفتهاي چون انگلستان، ايالات متحده و فرانسه
18 - فراهم سازي تسهيلات و خدمات فرهنگي براي معلمين از طريق فراهم سازي نوآوريهاي علمي و آموزشي
19 - انتشار13 كتاب تحت عنوان «چشماندازهاي حوزه آموزش» توسط مركز ملي تحقيقات و توسعه آموزشي
20 - فراهم سازي آموزش ضمن خدمت با بكارگيري امكانات جديد و نوآورانه در جهت دسترسي بهترين شيوه آموزش معلمين با تخصصهاي مختلف
21 - فراهم سازي زمينه مناسب جهت اعزام معلمين به خارج از كشور در راستاي ارتقاء سطح مهارتي معلمين از طريق به كارگيري تكنولوژهاي پيشرفته آموزشي و آشنايي معلمين با پيشرفتهاي نوين در حوزههاي آموزشي كشورهاي پيشرفتهاي چون انگلستان، ايالات متحده و فرانسه
آموزش گروههاي هدف از طريق مراكز آموزش از راه دور يا ويدئو كنفرانس
بهره گيري از ماهوارهها و فيبرهاي نوري جهت عملي سازي آموزش درمناطق دور افتاده کشور
برقراري مشارکت ميان مركز توسعه برنامههاي آموزشي، مركز ملي توسعه تحقيقات آموزشي، و كالجهاي آموزش همگاني در جهت اجراء برنامههاي آموزشي با مساعدت وزارت آموزش
توسعه مديريت آموزش پايه طي دهه 90
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:8.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:107%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
دکتری مدیریت آموزشی ،مدرس دانشگاه ،مدرس کارگاه های آموزشی در دروس مختلف مدیریت ، تربیتی و تحقیق