روش تدریس پرسشگری
روش تدریس پرسشگری
روش پرسشگري يا به صورت پرسش از طرف مدرس يا به صورت پرسش از طرف شركتكنندگان است. پرسش ممكن است سبب پاسخگويي كلامي شركتكنندگان شود ولي پرسش موثر پرسشي است كه شركتكنندگان را تشويق ميكند انتقادي فكر كنند.
اگر پرسش مدرس با نظم منطقي طرح شود شركتكنندگان نيز ميكوشند منطقي فكر كنند. و شركتكنندگان به پرسشهايي كه تنها بر حافظه متكي نباشد علاقهمندي بيشتري نشان ميدهند.
وقتي پرسش از سوي شركتكنندگان مطرح ميشود و شركتكنندگان ديگر ابراز عقيده ميكنند در صورت تنوع پاسخها بر ترس شركتكنندگان از دادن پاسخ نادرست غالب ميگردد.
در محيط برخط استفاده از روش پرسشگري به صورت متن اصلي تدريس يا متن كمكي با استفاده از روشهاي تدريسي مثل سخنراني يا نمايش تجربی انجام ميگيرد.
گامهاي اصلي عملي در روش مدرس- محور
در اين روش پرسشها در صورتي موثر خواهد بود كه نكات زير در آنها رعايت شود.
- در جهت معرفي يا خلاصه كردن يا مرور يك موضوع باشد.
- روشنگر نكات قبلي باشد.
- درك را ارتقاء دهد.
- به يادگيرنده در كاربرد و به خاطر سپردن نظرها و انديشهها كمك كند.
پرسشهاي مطرح شده ممكن است با دامنه محدود باشد كه پاسخهاي قابل پيشبيني دارد يا با دامنه گسترده كه پاسخها قابل پيشبيني نيست و براي ارتقاء تفكر انتقادي در يادگيرنده مناسب است. هر دو شيوه در صورتي كه در زمان مناسب به كار گرفته شوند به يادگيري كمك ميكنند.
گام اول: برنامهريزي سئوالها
بهتر است پرسش كوتاه طرح شود، در هر پرسش يك فكر بيشتر گنجانده نشود، به زبان آشناي شركتكنندگان طرح شود و طوري باشد كه بيش از بلي يا خير پاسخ به دنبال داشته باشد. مرتبط با مواد يادگيري باشد، پاسخ در خود پرسش مستتر نباشد، از تكرار پرهيز شود، از كلمات واضح و منسجم استفاده شود، از يك روال منطقي استفاده شود پرسشها براي اندازهگيري درك موضوع طراحي شود و از طرح پرسشهاي انحرافي پرهيز شود.
گام دوم: عرضه سئوال
نخست سئوال در ميان گذاشته ميشود سپس فرصت داده ميشود تا شركتكنندگان درباره پاسخ خود فكر كنند و بالآخره از يك شركتكننده با ذكر نام خواسته ميشود تا به پرسش پاسخ دهد. بايد شركتكنندگان در پاسخدهي فرصت برابر داشته باشند و به پاسخهاي درست پاداش داده شود ولي نه طوريكه ساير شركتكنندگان دلسرد شوند، آنها را تشويق كنيد از پاسخ اوليه خود فراتر روند و افكارشان را گسترش دهند. ساير شركتكنندگان نيز بهتر است در مورد پاسخ ارائه شده اظهار نظر نمايند براي دريافت پاسخ 5-3 ثانيه مهلت داده می شود.
گام سوم: واكنش نسبت به پاسخهاي درست يا نيمه درست.
اگر پاسخ نيمه صحيح است، براي قسمت درست پاسخ اعتبار قائل شويد و يادگيرنده را راهنمايي كنيد تا پاسخ خود را بهبود بخشد و از شركتكننده ديگري بخواهيد پاسخ را كامل كند. اگر پاسخ كاملاً صحيح است با گفتن خيلي خوب يا درست است شركتكننده را تشويق كنيد.
گام چهارم: واكنش نسبت به پاسخهاي نادرست
پاسخ نادرست نبايد مورد انتقاد قرار بگيرد. براي كوششي كه شركتكننده كرده است او را تحسين كنيد و به نكته اصلي كه مورد بيتوجهي وي قرار گرفته است اشاره نماييد و با طرح سئوالهاي ديگر به شركتكننده كمك كنيد تا پاسخ صحيح را بيابد. از او بخواهيد درباره سئوال فكر كند و دوباره براي بيان پاسخ به او فرصت دهيد.
گام پنجم: واكنش نسبت به نبود پاسخ
بسيار مهم است كه به شركتكنندگان احساس كودن بودن دست ندهد، هر پاسخي ارزش شنيدن را دارد. براي اين مورد ميتوانيد از شركتكننده ديگر سئوال كنيد، سئوال را به زبان سادهتر بيان كنيد يا دوباره مطلب را تدريس كنيد.
گامهاي اصلي عملي در روش يادگيرنده- محور
گامها مشابه روش مدرس- محوري است با اين تفاوت كه مدرس در اين روش فقط به عنوان تسهيل كننده عمل ميكند و از داوري خودداري ميكند ممكن است اطلاعات اضافي براي به چالش درآوردن فرضها فراهم سازد ولي اجازه نميدهد هيچ پاسخي مطلق يا نهايي قلمداد شود در پايان بحث نيز گروه را براي مرور و ارزيابي هدايت ميكند.
مدرس در اين روش بايستي تجربه كافي داشته باشد.
تنوع روش پرسشگري مدرس- محور
چهار زير گروه براي انواع پرسشها وجود دارد.
پرسشهاي محدود از نوع حافظهاي- شناختي كه اغلب با يك كلمه پاسخ داده ميشود.
پرسشهاي همگرا كه معمولاً براي برقراري رابطه ميان دو مفهوم به كار گرفته ميشود.
پرسشهاي واگرا كه به پيشبيني، فرضيهسازي يا استنباط ميپردازد و به تفكر خلاق و ايجاد علاقه ميانجامد.
پرسشهاي ارزيابي كننده كه در بالاترين سطح شناختي مطرح ميشود و ارزيابي مستقل را تقويت ميكند.
استفادههاي مناسب از پرسشگري:
براي:
- راهنمايي كردن و جهت دادن
- مديريت يك محيط
- شروع به تدريس
- ايجاد موقعيتهاي يادگيري
- ارزيابي يادگيري
- برانگيختن تفكر
- رشد نگرش احساسات
- ايجاد علاقه و انگيزه
- رشد و قوه تشخيص و بينش نسبت به امكانات جديد
تنوع روش پرسشگري يادگيرنده- محور
در اين روش پاسخ درست وجود ندارد و بر تجربه شخصي متكي است و در آن نگرش يادگيرنده بسيار مهم است بهتر است در مواردي به كار گرفته شود كه همكاري به جاي رقابت هدف كلي فرآيند ياددهي- يادگيري را تشكيل ميدهد و لازم است شركتكنندگان به طور جمعي به نتيجهگيري برسند.
وقتي پرسش از سوي شركتكنندگان مطرح ميشود و شركتكنندگان ديگر ابراز عقيده ميكنند در صورت تنوع پاسخها بر ترس شركتكنندگان از دادن پاسخ نادرست غالب ميگردد.
در محيط برخط استفاده از روش پرسشگري به صورت متن اصلي تدريس يا متن كمكي با استفاده از روشهاي تدريسي مثل سخنراني يا نمايش تجربی انجام ميگيرد.
گامهاي اصلي عملي در روش مدرس- محور
در اين روش پرسشها در صورتي موثر خواهد بود كه نكات زير در آنها رعايت شود.
- در جهت معرفي يا خلاصه كردن يا مرور يك موضوع باشد.
- روشنگر نكات قبلي باشد.
- درك را ارتقاء دهد.
- به يادگيرنده در كاربرد و به خاطر سپردن نظرها و انديشهها كمك كند.
پرسشهاي مطرح شده ممكن است با دامنه محدود باشد كه پاسخهاي قابل پيشبيني دارد يا با دامنه گسترده كه پاسخها قابل پيشبيني نيست و براي ارتقاء تفكر انتقادي در يادگيرنده مناسب است. هر دو شيوه در صورتي كه در زمان مناسب به كار گرفته شوند به يادگيري كمك ميكنند.
گام اول: برنامهريزي سئوالها
بهتر است پرسش كوتاه طرح شود، در هر پرسش يك فكر بيشتر گنجانده نشود، به زبان آشناي شركتكنندگان طرح شود و طوري باشد كه بيش از بلي يا خير پاسخ به دنبال داشته باشد. مرتبط با مواد يادگيري باشد، پاسخ در خود پرسش مستتر نباشد، از تكرار پرهيز شود، از كلمات واضح و منسجم استفاده شود، از يك روال منطقي استفاده شود پرسشها براي اندازهگيري درك موضوع طراحي شود و از طرح پرسشهاي انحرافي پرهيز شود.
گام دوم: عرضه سئوال
نخست سئوال در ميان گذاشته ميشود سپس فرصت داده ميشود تا شركتكنندگان درباره پاسخ خود فكر كنند و بالآخره از يك شركتكننده با ذكر نام خواسته ميشود تا به پرسش پاسخ دهد. بايد شركتكنندگان در پاسخدهي فرصت برابر داشته باشند و به پاسخهاي درست پاداش داده شود ولي نه طوريكه ساير شركتكنندگان دلسرد شوند، آنها را تشويق كنيد از پاسخ اوليه خود فراتر روند و افكارشان را گسترش دهند. ساير شركتكنندگان نيز بهتر است در مورد پاسخ ارائه شده اظهار نظر نمايند براي دريافت پاسخ 5-3 ثانيه مهلت داده می شود.
گام سوم: واكنش نسبت به پاسخهاي درست يا نيمه درست.
اگر پاسخ نيمه صحيح است، براي قسمت درست پاسخ اعتبار قائل شويد و يادگيرنده را راهنمايي كنيد تا پاسخ خود را بهبود بخشد و از شركتكننده ديگري بخواهيد پاسخ را كامل كند. اگر پاسخ كاملاً صحيح است با گفتن خيلي خوب يا درست است شركتكننده را تشويق كنيد.
گام چهارم: واكنش نسبت به پاسخهاي نادرست
پاسخ نادرست نبايد مورد انتقاد قرار بگيرد. براي كوششي كه شركتكننده كرده است او را تحسين كنيد و به نكته اصلي كه مورد بيتوجهي وي قرار گرفته است اشاره نماييد و با طرح سئوالهاي ديگر به شركتكننده كمك كنيد تا پاسخ صحيح را بيابد. از او بخواهيد درباره سئوال فكر كند و دوباره براي بيان پاسخ به او فرصت دهيد.
گام پنجم: واكنش نسبت به نبود پاسخ
بسيار مهم است كه به شركتكنندگان احساس كودن بودن دست ندهد، هر پاسخي ارزش شنيدن را دارد. براي اين مورد ميتوانيد از شركتكننده ديگر سئوال كنيد، سئوال را به زبان سادهتر بيان كنيد يا دوباره مطلب را تدريس كنيد.
گامهاي اصلي عملي در روش يادگيرنده- محور
گامها مشابه روش مدرس- محوري است با اين تفاوت كه مدرس در اين روش فقط به عنوان تسهيل كننده عمل ميكند و از داوري خودداري ميكند ممكن است اطلاعات اضافي براي به چالش درآوردن فرضها فراهم سازد ولي اجازه نميدهد هيچ پاسخي مطلق يا نهايي قلمداد شود در پايان بحث نيز گروه را براي مرور و ارزيابي هدايت ميكند.
مدرس در اين روش بايستي تجربه كافي داشته باشد.
تنوع روش پرسشگري مدرس- محور
چهار زير گروه براي انواع پرسشها وجود دارد.
پرسشهاي محدود از نوع حافظهاي- شناختي كه اغلب با يك كلمه پاسخ داده ميشود.
پرسشهاي همگرا كه معمولاً براي برقراري رابطه ميان دو مفهوم به كار گرفته ميشود.
پرسشهاي واگرا كه به پيشبيني، فرضيهسازي يا استنباط ميپردازد و به تفكر خلاق و ايجاد علاقه ميانجامد.
پرسشهاي ارزيابي كننده كه در بالاترين سطح شناختي مطرح ميشود و ارزيابي مستقل را تقويت ميكند.
استفادههاي مناسب از پرسشگري:
براي:
- راهنمايي كردن و جهت دادن
- مديريت يك محيط
- شروع به تدريس
- ايجاد موقعيتهاي يادگيري
- ارزيابي يادگيري
- برانگيختن تفكر
- رشد نگرش احساسات
- ايجاد علاقه و انگيزه
- رشد و قوه تشخيص و بينش نسبت به امكانات جديد
تنوع روش پرسشگري يادگيرنده- محور
در اين روش پاسخ درست وجود ندارد و بر تجربه شخصي متكي است و در آن نگرش يادگيرنده بسيار مهم است بهتر است در مواردي به كار گرفته شود كه همكاري به جاي رقابت هدف كلي فرآيند ياددهي- يادگيري را تشكيل ميدهد و لازم است شركتكنندگان به طور جمعي به نتيجهگيري برسند.
+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و یکم آبان ۱۳۸۸ ساعت 23:32 توسط سید محسن محمدی
|
دکتری مدیریت آموزشی ،مدرس دانشگاه ،مدرس کارگاه های آموزشی در دروس مختلف مدیریت ، تربیتی و تحقیق